woensdag, februari 08, 2006

Papegaaientongen

Zaterdag was er een grote rommelmarkt in Gelredome. Helaas werd ik met koorts en keelpijn wakker.
De gedachte dat ik een bijzonder boek aan mij voorbij zou laten gaan vond ik onverdraaglijk, dus na een pijnstiller - of twee - ben ik, in plaats van zielig thuis te blijven, toch maar over de rommelmarkt gaan zwalken.
Ik had het in principe kunnen laten. Er lag veel moois, maar ver boven mijn budget. Het komt niet vaak voor dat ik een rommelmarkt bezoek en maar met twee boeken thuiskom.
Een verhalenbundel van de schrijver Washington Irving (Legend of sleepy hollow e.a.), die uitstekend bij mijn voorliefde voor gotische literatuur en donkere romantiek past. En een negende verbeterde druk van het 'Kookboek v/d Amsterdamsche huishoudschool samengesteld door C.J. Wannee, voorheen leerares aan die inrichting.' Nu zouden ze het een school noemen, maar wellicht was men toen meer to the point.
In deze uitgave uit 1910 staat op de 1ste blz. een zogenaamd voorbericht:

'Op aandringen van vele leerlingen en oud-leerlingen der Amsterdamsche Huishoudschool is ondergeteekende - leerares aan genoemde inrichting - er toe overgegaan een receptenboek uit te geven, in de eerste plaats bedoeld als handleiding bij het onderwijs in koken...
Dit kookboek wil ook tegemoet komen aan de moeilijkheden, waarmede zoo menige huisvrouw te kampen heeft bij de samenstelling van het dagelijksch menu, dat in vele gezinnen maar al te vaak aan chronische eentonigheid lijdt - en tevens raadgever zijn, hoe, naar den trant der oud-Hollandsche degelijkheid, goede grondstoffen tot een goed geheel te verwerken:

'Wat heeft er menig vrou, door onverstandig koocken. Een goede beet vermorst, en alle lust gebroken!' zegt vader Cats.

De ondervinding is mijne leermeesteres geweest: alle hier volgende recepten zijn beproefd en goed bevonden, terwijl ik bij de samenstelling niet alleen meer voldaan te hebben aan de eischen van smakelijkheid en goede voeding, maar ook aan den eisch der zuinigheid .
Vele nieuwe recepten zijn ingelascht. Den gewonen burgerpot die in sommige kookboeken op den achtergrond gedrongen was, is eene flinke plaats ingeruimd, terwijl de fijnen keuken, die in andere boeken weer stiefmoederlijk bedeeld was, eveneens met zorg behandeld is. De beschrijving der recepten is beknopt en duidelijk, doch onnoodig is natuurlijk te vermelden dat de theorie door de praktijk moet worden aangevuld, dat het doormaken van een kookcursus beter dan de bestudeering van vele kookboeken:
'Leert, hoe een geestig koek Tot goeden smaecke brengt een rauwen artisock,' om nog eens met Cats te spreken.
Het boek eene plaats toewenschend in vele keukens. Amsterdam, 1910 C.J. WANNÉE'

Dit kookboek vond ik persoonlijk weer extra interessant door de losse, vooroorlogse, krantenknipsels met recepten. Natuurlijk oernederlandse recepten.
Ik heb er 2,50 euro voor betaald en een blik op internet geeft weer dat hij normalitair wel wat meer waard is (20-50 euro). Zoniet deze uitgave. Deze is namelijk veelvuldig gebruikt. Op de bladzijden met soepgerechten tref ik kleine vlekjes soep aan. Vooroorlogse soep, hoe charmant! Op blz. 298 tref ik een recept voor Oliebollen aan, frituurolie heeft zeker 3 woorden weggebrand.
Het eigenaardigste kenmerk van dit boek is echter de geur. De meeste oude boeken in mijn kast hebben zo'n typische oude boekengeur. Een zeer interessante geur, een mix van stof, oudheid en kennis. Zou kennis een eigen geur hebben, dan benadert oudeboekengeur het.
Maar dit kookboek, ik zweer het U, ruikt naar Cake!

De recepten geven inderdaad te kennen dat het ook voldoet aan den eisch der zuinigheid voor de breede schare van kooklustige vrouwen.

Daarom sluit ik af met een typisch oudnederlands gerecht (blz. 116), waar U nagenoeg elk ingrediënt kunt vervangen door een ander:

Papegaaientongen.
resten van kalfsvleesch, wild of visch
frituurvet, Delfrite of Delftsche slaolie.
voor 't deeg: 1 ei, 30 g. boter
70 g bloem
1/2 dl melk
1/2 eetlepel gehakte peterselie
zout en nootmuskaat

Roer de boter tot room, voeg er het ei, het gezeefde meel, de melk en de kruiden langzamerhand bij. Snijd resten van kalfsvleesch, wild of visch in langwerpige, puntvormige figuren, dompel deze in het deeg en bak ze in Delfrite of slaolie, waarvan blauwe damp afslaat, lichtbruin. Laat ze op grauw papier uitdruipen en geef ze als tusschengerecht.

9 opmerkingen:

boekengek zei

Ben je muisschien dan ook geinteresseerd in het recept van Hiphanen? Dat is de oudhollandse benaming voor geroosterde sprinkhanen, zoals Bontekoe het in 1625 meldde in een scheepsjournaal. De ingrediëten zijn:
- 200 g. chocolade (puur)
- 1 kopje geroosterde of gehakte sprinkhanen
- 3 dl suiker
- 1 eetl. vanille
- 2/3 kopje room
- 1 eetl. boter
- zout.
Met uizondering van item 2 lijkt me dit wel een mjammie-recept! (Bron: Arne Zuidhoek: Drenkelingendieet, 1997)

Bert Natter zei

Voor Het Rijksmuseum Kookboek heb ik me verdiept in de Nederlandse culinaire geschiedenis en een van de leukste dingen vond ik een recept voor 'jonge duiven' dat begint met: 'Neem twee jonge duiven en dood ze.'

René Smit zei

Weer een fantastisch stuk! Wanneer mag ik komen eten uit de Wannée?

Weirdomusic zei

Ik las eerder deze week dat die meneer Van Dam (van DeDikkeVanDam) een collectie heeft van zo'n 50.000 kookboeken... Wow, dat lijkt me smullen! (ook al heb ik niets met kookboeken; zo'n collectie lijkt me toch wel fantastisch).

Anoniem zei

Papagaaientongen........GETSIE!!!!

Ik zie direct mijn eigen dwergpapegaai "Claudia" van 25 jaar voor me. En denk aan haar kleine inie mini tongetje, dat ze naar buiten steekt wanneer ze kopjes aan mij geeft als ik haar aai.
Groetjes Paula.

bibliofilos zei

Ja, lugubere bijnaam voor een gerecht, he? Je vindt in dit kookboek ook smulgerechten voor niersoep, een lekker filosoof (gaat er altijd in zou ik denken) een boonenfilosoof, hersens in schelpen, piroggen (wat?), Vleeschtimbal (klinkt obsceen), warme macaronipudding (oh, mjam!), lipjes en keeltjes (luguber of obsceen, kies zelf zou ik zeggen)en Zwezerikschotel met soubise-saus (dat bestel ik de volgende keer als ik uit eten ga). Ook jummie lijkt mij 'Zoetwatervisch blauw kooken,' en het recept 'Villen en opzetten van haas,' laat mij ook naar de keuken toesnellen. Ja....ja...ik weet wel wat ik de komende weken ga doen!

Bert Natter zei

In Zuidoost Azië worden trouwens wel papegaaien gegeten en er bestaat ook een Brits recept voor Parrot Pie, daar gaan twaalf parkieten in.

Volgens culinair historicus Alan Davidson is het vlees van papegaai-achtigen niet te eten: 'cook a cockatoo with an old boot in plenty of boiling water until the boot is tender, then throw away the bird and eat the boot'.

Literatuuraire zei

Mijn papa gaai meld gewoon het favo met de mama gaai. Een geweldig gerecht. Waarvoor iedereen boekengekken kan uitnodingen om deel uit te maken van de hutspot/

Anoniem zei

Voor een mevrouw van 85 ben ik op zoek naar een recept keeltjes en lipjes. Ik kom alleen bij u tercht als ik dit gerecht intik. Zou u mij aan her recept kunnen helpen?
e.steenvelt@chello.nl